خراش روی میز، کمد یا سایر وسایل چوبی معمولا زمانی جدی به نظر می رسد که نور از زاویه خاصی روی سطح بیفتد و خط و خش ها را بیشتر نشان دهد. با این حال، هر خراشی به معنای نیاز به تعویض قطعه یا پرداخت کامل سطح نیست. در بسیاری از موارد، اگر جنس سطح و عمق آسیب درست تشخیص داده شود، می توان با چند ابزار ساده ظاهر آن را تا حد زیادی اصلاح کرد.
نکته مهم این است که چوب طبیعی، روکش چوبی و سطوح ام دی اف رفتار یکسانی در برابر ترمیم ندارند. روشی که برای یک میز چوب طبیعی مناسب است، ممکن است روی روکش ملامینه نتیجه معکوس داشته باشد. به همین دلیل، قبل از انتخاب ابزار یا ماده ترمیمی، باید مشخص شود آسیب دقیقا به کدام لایه رسیده است.
در ادامه، پنج روش کاربردی برای ترمیم خراش، شیارهای عمیق، پریدگی روکش و جدا شدن نوار لبه را بررسی می کنیم؛ روش هایی که برای آسیب های رایج وسایل چوبی خانگی قابل استفاده هستند و در کنار آنها، نکاتی برای جلوگیری از ایجاد خراش های جدید هم ارائه می شود.
اول نوع آسیب را تشخیص بدهید
قبل از انتخاب روش ترمیم، باید مشخص شود خراش فقط پوشش سطح را درگیر کرده یا به لایه زیرین رسیده است. یک راه ساده، بررسی سطح با نور مایل است. چراغ قوه را نزدیک سطح و با زاویه کم قرار دهید؛ در این حالت، فرورفتگی ها و خطوطی که در نور معمولی کمتر دیده می شوند، واضح تر خواهند بود.
در مرحله بعد، با لمس آرام سطح می توان میزان فرورفتگی را بررسی کرد. اگر فقط تغییر رنگ یا خطی باریک روی پوشش دیده شود، معمولا با یک روش سطحی قابل اصلاح است. اما وقتی شیار محسوس باشد یا بخشی از لایه رویی کنده شده باشد، به ماده پرکننده یا ترمیم تخصصی تری نیاز است.
به طور کلی، آسیب های رایج را می توان در سه گروه قرار داد:
· خراش سطحی: خط یا تیرگی روی پوشش، بدون فرورفتگی قابل توجه.
· خراش یا شیار عمیق: آسیب قابل لمس که ممکن است به لایه زیرین چوب یا مغزی برسد.
· پریدگی و جدا شدن لبه: آسیب هایی که بیشتر در گوشه درب ها، لبه میزها و نوارهای کناری دیده می شوند.
تشخیص همین مرحله ساده می تواند از انتخاب یک روش نامناسب جلوگیری کند؛ به خصوص زمانی که سطح مورد نظر از ام دی اف یا روکش مصنوعی ساخته شده باشد.
چوب طبیعی و ام دی اف یک روش ندارند
یکی از مهم ترین اشتباهات در ترمیم خراش، استفاده از یک روش برای تمام سطوح چوبی است. چوب طبیعی را می توان بسته به نوع پرداخت، با روش هایی مانند تراز کردن، پرداخت و رنگ آمیزی مجدد اصلاح کرد؛ اما بسیاری از محصولات ام دی اف دارای روکش نازکی هستند که نباید مانند یک قطعه چوب طبیعی سمباده زده شوند.
در سطوح روکش دار، هدف اصلی معمولا پر کردن آسیب و نزدیک کردن رنگ و بافت قسمت ترمیم شده به اطراف آن است. در مقابل، زمانی که یک قطعه چوب طبیعی دچار شیار شده باشد، امکان اصلاح مکانیکی سطح در بعضی شرایط وجود دارد.
بنابراین پیش از شروع کار، جنس سطح را مشخص کنید. اگر درباره ساختار قطعه، نوع روکش یا میزان عمق آسیب مطمئن نیستید، انجام آزمایش روی بخش کوچکی از قسمت پنهان، ریسک خراب شدن سطح اصلی را کاهش می دهد. راهنمای داتیس چوب درباره از بین بردن خراش روی میز چوبی نیز روش های مختلف را بر اساس نوع آسیب و سطح مورد نظر تفکیک کرده است.
روش ۱: مغز گردو برای خراش های ریز چوب طبیعی
مغز گردوی تازه را نصف کنید و سطح مقطع آن را چند بار در جهت رگه های چوب روی خراش بکشید، چند دقیقه صبر کنید و با پارچه نرم پاک کنید. روغن مغز گردو داخل شیار می نشیند و رنگ آن را به رنگ چوب نزدیک می کند.
این روش فقط روی چوب طبیعی خام، روغن خورده یا با پوشش مات جواب می دهد و روی لاک براق یا ملامینه بی اثر است. اثرش دائمی نیست، ولی برای خراش های ریز و پراکنده سریع ترین راه است.
روش ۲: مداد و ماژیک ترمیم هم رنگ
ماژیک های ترمیم چوب در طیف رنگی گسترده ای فروخته می شوند و هم روی چوب طبیعی و هم روی روکش ام دی اف کار می کنند. دو نکته نتیجه را تعیین می کند: رنگ را یک درجه روشن تر انتخاب کنید، چون تیره کردن آسان است و روشن کردن تقریبا غیرممکن؛ و اول روی نقطه ای پنهان امتحان کنید.
ماژیک را در جهت رگه بکشید، بیست تا سی ثانیه صبر کنید و اضافه اش را با پارچه خشک بردارید. اگر کم رنگ ماند لایه دوم بزنید؛ یک لایه غلیظ بدتر از دو لایه نازک است.
روش ۳: واکس و بتونه ترمیم برای خطوط عمیق
برای شیاری که ناخن در آن گیر می کند، ماژیک کافی نیست و شیار باید پر شود. مداد واکس ترمیم را با فشار داخل شیار بمالید تا کمی بالاتر از سطح پر شود، سپس اضافه اش را با لبه کارت پلاستیکی و در زاویه کم بتراشید. از کاردک فلزی استفاده نکنید؛ سطح اطراف را خط می اندازد.
روی چوب طبیعی، بعد از خشک شدن می توانید با سمباده بسیار نرم و فقط در جهت رگه سطح را یکدست کنید و با کمی واکس، براقیت را با اطراف هماهنگ کنید. اگر شیار پهن است، بتونه چوب هم رنگ بهتر جواب می دهد: پر کنید، بگذارید خشک شود، تراز کنید و بعد با ماژیک، رگه چوب را روی آن ادامه بدهید.
روش ۴: پریدگی روکش ام دی اف، بدون سمباده
اگر گوشه درب یا لبه میز ام دی اف پریده و الیاف قهوه ای بیرون زده است، ذرات شل را با برس نرم پاک کنید، با خمیر ترمیم هم رنگ حفره را پر کنید و با کارت پلاستیکی تراز کنید. روی سطوح سفید و روشن، خمیر سفید تقریبا نامرئی می شود.
برای روکش های طرح چوب، بعد از تراز کردن با ماژیک ترمیم یکی دو خط باریک در امتداد رگه های اطراف بکشید تا وصله دیده نشود. اگر سطح اطراف براق است، لایه بسیار نازکی اسپری پوششی بزنید تا اختلاف براقیت از بین برود. هیچ مرحله ای از این کار سمباده ندارد.
روش ۵: نوار لبه کنده شده
اگر نوار لبه از سطح جدا شده اما خود نوار سالم است، ابتدا گرد و غبار و چسب های اضافی را از محل اتصال پاک کنید. سپس می توان با توجه به نوع چسب و جنس نوار، آن را دوباره در جای خود ثابت کرد. در نوارهایی که با چسب حرارتی نصب شده اند، اعمال گرمای کنترل شده می تواند چسب را فعال کند؛ اما حرارت بیش از حد ممکن است باعث تغییر شکل نوار یا آسیب به روکش شود.
برای همین، اگر از اتو استفاده می کنید، آن را روی حرارت پایین و بدون بخار قرار دهید و یک لایه کاغذ محافظ بین اتو و نوار قرار دهید. گرما باید کوتاه و کنترل شده باشد و بلافاصله پس از آن، نوار با یک قطعه چوب صاف یا ابزار مناسب در جای خود فشرده شود.
اگر بخشی از نوار از بین رفته باشد، می توان نوار جدیدی با رنگ و ضخامت نزدیک به نمونه قبلی تهیه کرد. با این حال، اگر مغزی ام دی اف در قسمت لبه متورم، خرد شده یا پوک شده باشد، صرفا چسباندن نوار مشکل را برطرف نمی کند و ابتدا باید بخش آسیب دیده اصلاح شود.
|
نوع آسیب |
روش |
ابزار |
|
خراش ریز روی چوب طبیعی |
مغز گردو |
مغز گردو، پارچه نرم |
|
خراش سطحی روی لاک یا روکش |
ماژیک ترمیم |
ماژیک هم رنگ، پارچه خشک |
|
خط عمیق روی چوب طبیعی |
واکس یا بتونه |
مداد واکس، کارت پلاستیکی، سمباده نرم |
|
پریدگی روکش ام دی اف |
خمیر ترمیم و ماژیک |
خمیر هم رنگ، کارت، اسپری پوششی |
|
نوار لبه جدا شده |
چسباندن با حرارت |
اتو، کاغذ روغنی، کاتر |
چه زمانی ترمیم خراش را به تعمیرکار بسپاریم؟
همه آسیب های چوبی را نمی توان با یک ترمیم نقطه ای در خانه اصلاح کرد. اگر خراش بخش بزرگی از سطح میز یا درب را درگیر کرده باشد، اختلاف رنگ بعد از ترمیم ممکن است بیشتر از خود خراش به چشم بیاید. در چنین شرایطی، اصلاح یکپارچه سطح نتیجه بهتری دارد.
همچنین وقتی روکش در چند قسمت جدا شده، مغزی ام دی اف متورم شده یا سطح دچار تغییر شکل شده است، چسباندن یا رنگ کردن قسمت آسیب دیده راه حل کاملی نیست. در این موارد، باید ابتدا علت و میزان آسیب بررسی شود.
برای وسایل با ارزش، چوب های قدیمی یا سطوحی که پرداخت خاصی دارند نیز بهتر است قبل از استفاده از سمباده، رنگ یا مواد ترمیمی، جنس پوشش و روش مناسب مشخص شود. یک اشتباه کوچک در انتخاب ابزار می تواند باعث شود آسیب اولیه به ناحیه بزرگ تری منتقل شود.
پیشگیری؛ ارزان تر از هر ترمیمی
زیر پایه صندلی ها و اشیای تزئینی سنگین نمد یا چوب پنبه بچسبانید و وسایل را روی سطح نکشید. زیر ظرف داغ زیرلیوانی بگذارید، چون حرارت مستقیم لاک را کدر می کند. سر جاروبرقی را هم از لبه پایین کمد دور نگه دارید؛ بخش زیادی از پریدگی های لبه از همین برخوردهاست.
برای تمیز کردن، پارچه کمی نم دار و بعد پارچه خشک کافی است. اسکاچ زبر، پودر ساینده و شوینده های قوی خراش های ریزی می اندازند که سطح را کدر می کنند. مبلمان را زیر تابش مستقیم آفتاب نگذارید، چون رنگ سطح روشن می شود و ترمیم های بعدی با آن هم رنگ درنمی آید.
سوالات متداول
آیا نوع پوشش چوب روی انتخاب روش ترمیم تاثیر دارد؟
بله. لاک، رنگ، روکش های مصنوعی و چوب با پرداخت های مختلف واکنش متفاوتی به مواد و ابزار ترمیمی نشان می دهند. به همین دلیل، شناخت پوشش سطح قبل از شروع کار اهمیت دارد.
چرا بعد از ترمیم، قسمت تعمیر شده بیشتر از خود خراش دیده می شود؟
معمولا اختلاف رنگ، بافت یا میزان براقیت باعث این مشکل می شود. اگر قسمت ترمیم شده با سطح اطراف هماهنگ نباشد، حتی یک خراش کوچک هم ممکن است بعد از تعمیر برجسته تر به نظر برسد.
آیا می توان خراش چند وسیله چوبی را با یک ماده ترمیم کرد؟
لزوما نه. حتی اگر رنگ دو وسیله شبیه باشد، جنس سطح و نوع پوشش می تواند متفاوت باشد. بهتر است ماده ترمیمی ابتدا روی قسمت کوچکی از همان وسیله آزمایش شود.
بعد از ترمیم خراش چگونه از ایجاد آسیب دوباره جلوگیری کنیم؟
استفاده از محافظ زیر پایه ها، جابه جا نکردن وسایل با کشیدن روی سطح، جلوگیری از تماس مستقیم اشیای داغ و تمیز کردن با پارچه نرم، از ساده ترین اقدامات برای کاهش خط و خش های جدید است.
جمع بندی
ترمیم خراش چوب زمانی نتیجه مطلوبی دارد که روش انتخاب شده با جنس سطح و عمق آسیب هماهنگ باشد. خراش های سطحی معمولا به مداخله پیچیده ای نیاز ندارند، اما شیارهای عمیق، پریدگی روکش یا آسیب به مغزی ام دی اف می توانند به روش متفاوتی برای اصلاح نیاز داشته باشند.
مهم تر از خود ترمیم، جلوگیری از گسترش آسیب است. محافظت از لبه ها، استفاده از زیر پایه ای و تمیز کردن اصولی، هزینه و زمان مورد نیاز برای تعمیرات بعدی را کاهش می دهد. در مواردی هم که آسیب گسترده است یا وسیله ارزش بالایی دارد، بررسی دقیق سطح پیش از اجرای هر روش خانگی، انتخاب مطمئن تری خواهد بود.
