نرخ افزایش دزدی در ایران و ترکیه؛ آمار چه می‌گوید؟
نرخ افزایش دزدی در ایران و ترکیه را نمی‌توان با یک عدد ساده مقایسه کرد. داده‌های موجود نشان می‌دهد ایران در دهه ۱۳۹۰ با رشد قابل‌توجه سرقت‌های ثبت‌شده روبه‌رو بوده است؛ اما در ترکیه، آمارهای جدیدتر مربوط به سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ برای برخی از مهم‌ترین انواع سرقت، از جمله سرقت از منزل، روندی کاهشی نشان می‌دهند.
بنابراین جمله‌ای مثل «دزدی در ایران و ترکیه به یک اندازه در حال افزایش است» از نظر آماری دقیق نیست. تفاوت در تعریف جرم، میزان گزارش مردم به پلیس، روش ثبت پرونده‌ها و بازه زمانی داده‌ها باعث میشود مقایسه مستقیم دو کشور با احتیاط انجام شود.
خلاصه سریع؛ آیا دزدی در ایران و ترکیه افزایش پیدا کرده است؟
در ایران، آمار رسمی منتشرشده برای دهه ۱۳۹۰ روندی کاملاً افزایشی را نشان می‌دهد. تعداد سرقت‌های ثبت‌شده از ۵۴۵٬۴۷۶ مورد در سال ۱۳۹۱ به ۹۰۳٬۹۲۹ مورد در سال ۱۴۰۰ رسید؛ یعنی حدود ۶۵.۷ درصد افزایش. نرخ سرقت به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر نیز در همین دوره تقریباً ۵۰ درصد بیشتر شد.
در ترکیه اما وضعیت سال‌های اخیر متفاوت است. گزارش رسمی وزارت دادگستری ترکیه نشان می‌دهد تعداد پرونده‌های جدید مربوط به جرم سرقت در دادگاه‌های کیفری در سال ۲۰۲۵ نسبت به ۲۰۲۴ حدود ۳۲ درصد کاهش داشته است.
| شاخص | ایران | ترکیه |
|---|---|---|
| روند بلندمدت قابل استناد | افزایش محسوس در دهه ۱۳۹۰ | داده‌ها بسته به دوره متفاوت است |
| تازه‌ترین جهت روند | داده ملی جامع و کاملاً هم‌سنخ محدود است | کاهش در چند شاخص مهم طی ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ |
| سرقت از منزل | در داده‌های تاریخی رشد قابل توجه داشته | روند کاهشی در آمارهای جدید |
| امکان مقایسه مستقیم | محدود | محدود |
نکته کلیدی این است که افزایش تاریخی سرقت با افزایش فعلی سرقت یکی نیست. برای قضاوت درباره شرایط امروز، باید تاریخ داده و نوع جرم مشخص باشد.
آمار دزدی در ایران؛ دهه ۱۳۹۰ چه اتفاقی افتاد؟
یکی از کامل‌ترین سری‌های آماری قابل دسترس درباره سرقت در ایران مربوط به داده‌هایی است که با مأخذ نیروی انتظامی در سالنامه‌های آماری منتشر شده‌اند.
در سال ۱۳۹۱ حدود ۵۴۵ هزار سرقت ثبت شده بود. این رقم در سال ۱۳۹۷ به بیش از ۷۸۶ هزار مورد، در سال ۱۳۹۹ به بیش از ۹۰۲ هزار مورد و در سال ۱۴۰۰ به ۹۰۳٬۹۲۹ فقره رسید.
اگر فقط ابتدا و انتهای این دوره را مقایسه کنیم، تعداد سرقت‌های ثبت‌شده حدود ۶۵.۷ درصد افزایش داشته است.
اما رشد جمعیت را هم باید در نظر گرفت. نرخ سرقت در سال ۱۴۰۰ حدود ۱٬۰۷۵ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر گزارش شده؛ در حالی که این شاخص در ابتدای دهه حدود ۷۱۷ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر بوده است. به بیان ساده، رشد سرقت فقط نتیجه بیشتر شدن جمعیت نبوده و نرخ سرانه ثبت سرقت نیز افزایش یافته است.
آیا سرقت در ایران هنوز هم با همان سرعت در حال افزایش است؟
نه لزوماً.
یکی از اشتباهات رایج در گزارش‌های اینترنتی این است که رشد شدید دهه ۱۳۹۰ مستقیماً به وضعیت امروز تعمیم داده میشود. در حالی که داده‌های جدیدتر تصویر یکدستی ارائه نمی‌کنند.
برای نمونه، بررسی سرقت وسایل نقلیه نشان می‌دهد نرخ این نوع سرقت در سال ۱۴۰۱ حدود ۲۱۵ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر بوده و در سال ۱۴۰۲ به حدود ۲۰۱ مورد رسیده است. بنابراین حداقل در این شاخص، کاهش مشاهده میشود.
گزارش‌های پلیس در سال ۱۴۰۴ نیز از کاهش سرقت در بعضی مناطق خبر داده‌اند. برای مثال، پلیس تهران در پنج‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ کاهش ۲۴ درصدی سرقت را اعلام کرده و در استان فارس نیز کاهش وقوع سرقت گزارش شده است. این آمار محلی را نمی‌توان به کل ایران تعمیم داد، اما نشان می‌دهد روند امروز لزوماً ادامه خطی افزایش دهه قبل نیست.
پس پاسخ دقیق این است: ایران در یک دوره بلندمدت افزایش قابل‌توجه سرقت را تجربه کرده، اما برای ادعای افزایش سراسری و مداوم در سال‌های اخیر، به داده ملی جدیدتر و هم‌سنخ نیاز داریم.
آمار دزدی در ترکیه؛ آیا سرقت در حال افزایش است؟
داده‌های تازه ترکیه بیشتر از آنکه از افزایش خبر دهند، کاهش برخی انواع مهم سرقت را نشان می‌دهند.
وزارت دادگستری ترکیه در گزارش آماری ۲۰۲۵ اعلام کرده است که پرونده‌های جدید مربوط به سرقت تحت مواد ۱۴۱ تا ۱۴۷ قانون کیفری این کشور، در مقایسه با سال ۲۰۲۴ حدود ۳۲ درصد کاهش داشته است. این شاخص مربوط به پرونده‌های دادگاه‌های کیفری است و نباید آن را دقیقاً معادل تعداد همه سرقت‌های اتفاق‌افتاده در جامعه دانست.
آمار اعلام‌شده از سوی وزارت کشور ترکیه نیز روند مشابهی را برای سرقت از منزل نشان می‌دهد. تعداد موارد سرقت منزل به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سطح کشور از ۶۶ مورد در سال ۲۰۲۳ به ۳۴ مورد در سال ۲۰۲۴ رسیده است. برای ۱۱ ماه نخست ۲۰۲۵ نیز عدد ۱۹.۹ اعلام شده است؛ هرچند این عدد به دلیل پوشش ۱۱ماهه، مستقیماً با یک سال کامل قابل مقایسه نیست.
در استانبول نیز آمار رسمی منتشرشده از کاهش قابل‌توجه سرقت از خودرو، منزل، موتورسیکلت، جیب‌بری و قاپ‌زنی طی سال‌های اخیر حکایت دارد.
بنابراین عبارت «افزایش دزدی در ترکیه» برای توصیف وضعیت فعلی کشور، بدون تعیین نوع جرم و دوره زمانی، دقیق نیست.
تجربه واقعی مردم ترکیه چه می‌گوید؟
ترکیه در سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار یک پیمایش گسترده قربانی‌شدن در جرایم را توسط مؤسسه آمار ترکیه یا TURKSTAT انجام داد. در این مطالعه با ۱۸٬۳۷۸ فرد ۱۵ سال به بالا مصاحبه شد.
نتایج نشان داد سرقت خودرو در میان جرایم بررسی‌شده شیوع نسبتاً پایینی داشته و ۰.۲ درصد از جامعه هدف مربوطه اعلام کرده‌اند طی یک سال قربانی آن شده‌اند. میزان گزارش سرقت خودرو به مراجع رسمی نیز ۸۱.۳ درصد بوده است.
این نوع پیمایش اهمیت زیادی دارد؛ زیرا آمار پلیس فقط جرایمی را می‌بیند که ثبت شده‌اند، در حالی که پیمایش قربانی‌شدن می‌تواند بخشی از جرایم گزارش‌نشده را نیز آشکار کند.
چرا نمی‌توان آمار سرقت ایران و ترکیه را مستقیم کنار هم گذاشت؟
فرض کنید در یک کشور بیشتر قربانیان سرقت به پلیس مراجعه کنند، اما در کشور دیگر بخش زیادی از سرقت‌های کوچک اصلاً گزارش نشود. حتی اگر تعداد واقعی جرایم مشابه باشد، آمار رسمی کشور اول بالاتر به نظر می‌رسد.
به همین دلیل، برای مقایسه امنیت ایران و ترکیه باید حداقل نوع جرم، جمعیت، بازه زمانی، تعریف قانونی سرقت و منبع ثبت داده یکسان یا نزدیک باشد.
شاخص‌های مبتنی بر «احساس امنیت» یا نظرسنجی‌های اینترنتی نیز با نرخ واقعی سرقت یکسان نیستند. اینکه مردم یک کشور احساس کنند جرم بیشتر شده، الزاماً به معنای افزایش آماری همان جرم نیست.
برای جلوگیری از سرقت منزل چه کارهایی واقعاً کاربردی‌اند؟
هیچ وسیله‌ای به‌تنهایی خانه را «ضدسرقت» نمی‌کند. هدف اصلی این است که ورود غیرمجاز سخت‌تر، پرصداتر، زمان‌برتر و پرریسک‌تر شود. ترکیب چند لایه امنیتی معمولاً منطقی‌تر از اتکا به یک وسیله است.
- ورودی‌های اصلی، پارکینگ و پنجره‌های در دسترس را به قفل و یراق مناسب مجهز کنید؛ برای ورودی آپارتمان یا راهروهایی که دسترسی نسبتاً آسان دارند، می‌توان یک درب آکاردئونی استاندارد از یکی از تولیدکنندگان معتبر تهیه کرد تا یک مانع فیزیکی دوم ایجاد شود. کیفیت پروفیل، نوع قفل، نحوه اتصال ریل و نصب اصولی مهم‌تر از ظاهر درب است.
- دوربین را در محلی نصب کنید که چهره و مسیر ورود را ثبت کند؛ دوربینی که فقط فضای کلی ساختمان را نشان دهد ممکن است در زمان حادثه اطلاعات مفیدی ثبت نکند.
- روشنایی ورودی و نقاط کور ساختمان را جدی بگیرید و از باقی گذاشتن نشانه‌های واضح خالی بودن طولانی‌مدت منزل جلوگیری کنید.
- اشیای گران‌قیمت را در نقاط قابل پیش‌بینی نگهداری نکنید و برای دارایی‌های مهم، راهکار امن‌تری مانند صندوق دارای نصب ثابت در نظر بگیرید.
- امنیت مشاعات را هم بخشی از امنیت واحد بدانید؛ باز ماندن در ورودی ساختمان یا پارکینگ می‌تواند بهترین قفل داخل واحد را کم‌اثر کند.
جالب است که در پیمایش رسمی TURKSTAT در سال ۲۰۲۵، درب‌های فولادی یا تقویت‌شده با سهم ۷۰.۷ درصد، رایج‌ترین اقدام امنیتی خانگی گزارش‌شده در ترکیه بودند. این آمار ثابت نمی‌کند که یک نوع خاص درب به‌تنهایی از سرقت جلوگیری می‌کند، اما نشان می‌دهد تقویت ورودی یکی از متداول‌ترین لایه‌های امنیت خانگی است.
آیا درب آکاردئونی واقعاً می‌تواند جلوی دزدی را بگیرد؟
درب آکاردئونی بیشتر نقش بازدارنده و ایجاد تأخیر دارد تا اینکه تضمین مطلقی در برابر سرقت باشد.
یک درب ضعیف با تسمه نازک، قفل نامناسب یا جوشکاری ناقص ممکن است فقط ظاهر امنیتی ایجاد کند. در مقابل، محصولی با ساخت مناسب و نصب اصولی باعث میشود ورود نیازمند زمان، ابزار و ایجاد صدای بیشتری باشد؛ عواملی که می‌توانند ریسک اقدام را برای سارق بالا ببرند.
به همین دلیل، هنگام انتخاب چنین محصولی بهتر است به جای تمرکز صرف بر قیمت، کیفیت ساخت، نوع قفل، نحوه مهار درب به چهارچوب و اعتبار تولیدکننده بررسی شود.
نمونه مجموعه های ارزیابی شده توسط تجربه مردم از تهیه محصولات امنیتی و حفاظتی میشود به آهن فراز ، فلز سازه ، فرژه مدرن و بخش محصولات امنیتی دیجی کالا نام برد.
سوالات متداول
آیا آمار دزدی در ایران نسبت به ده سال قبل بیشتر شده است؟
بله. داده‌های رسمی دهه ۱۳۹۰ رشد قابل‌توجه سرقت‌های ثبت‌شده را نشان می‌دهند. با این حال این نتیجه را نباید بدون داده جدید به سال‌های اخیر تعمیم داد.
آیا دزدی در ترکیه در سال ۲۰۲۵ بیشتر شده است؟
طبق تازه‌ترین آمار رسمی موجود، چنین نتیجه‌ای برای سرقت به‌طور کلی قابل دفاع نیست. وزارت دادگستری ترکیه از کاهش ۳۲ درصدی پرونده‌های جدید سرقت در دادگاه‌های کیفری در سال ۲۰۲۵ نسبت به ۲۰۲۴ گزارش داده است.
چرا بعضی سایت‌ها آمار بسیار متفاوتی درباره جرم در ایران و ترکیه منتشر می‌کنند؟
بعضی سایت‌ها داده‌های قدیمی، نظرسنجی‌های ادراکی یا شاخص‌های غیررسمی را با آمار پلیس ترکیب می‌کنند. تاریخ داده، تعریف شاخص و منبع اصلی باید قبل از استناد بررسی شود.
مهم‌ترین راه جلوگیری از سرقت منزل چیست؟
یک راه واحد وجود ندارد. بهترین رویکرد استفاده هم‌زمان از چند لایه امنیتی است؛ یعنی ورودی مقاوم، قفل استاندارد، کنترل دسترسی ساختمان، روشنایی مناسب و در صورت نیاز دوربین یا سیستم هشدار. هدف این است که ورود برای سارق دشوار و پرریسک شود.
